Life Time (NL)


Location

MU

Torenallee 40-06 (Strijp-S)

Eindhoven

Date

1 December 2017

18 February 2018


Terwijl mensen hooguit 125 jaar oud worden, kunnen bacteriën tienduizenden jaren voortbestaan in een vegetatieve toestand waaruit ze ontwaken als de omstandigheden gunstig zijn. Sommige onderzoekers claimen zelfs dat bacteriën op die manier miljoenen jaren hebben overleefd. Ons eigen perspectief op leven in-de-tijd is dat van het zelfbewustzijn, van herinneringen en toekomstplannen—maar hoe maatgevend is dat eigenlijk? MU onderzoekt het met de tentoonstelling Life Time, van 1 december 2017 tot 18 februari 2018, waarin de winnaars van de Bio Art & Design Award 2017 worden gepresenteerd in samenhang met werk van verwante kunstenaars en ontwerpers. 

Het leven op aarde richt zich naar de zon en de maan—dag en nacht, eb en vloed, het weer en de seizoenen. We relateren onze klokken aan de rotaties van de aarde en onze kalenders aan de zon of de maan. Hoe anders verstrijkt de tijd op Mars of Jupiter of op Venus... Time Pieces (Solar System) van Katie Patterson houdt bij hoe laat het is op de planeten. Het werk gaat niet alleen over omwentelingen of banen om de zon, het toont ook aan dat de menselijke maat volkomen willekeurig is.


Tegelijkertijd is die menselijke maat alles wat we hebben. Jiwon Woo, een van de winnaars van een BAD Award, laat dat zien met Mother’s Hand Taste, een culinaire ode aan de persoonlijke touch. In de Zuid Koreaanse keuken is son mat—de smaak van de hand—een belangrijk begrip. Het staat voor culturele identiteit en de directe omgang met de ingrediënten, maar Jiwon Woo vertaalt het naar de sporen van bacteriën en schimmels op de hand. In samenwerking met Han Wösten van het Institute of Environmental Biology, Microbiology group aan de Universiteit Utrecht onderzoekt ze of de smaak van de hand te traceren is over meerdere generaties, zelfs als familieleden zijn geëmigreerd naar andere continenten.

Het grote manco van ons denken over leven en tijd is misschien dat we niet kunnen communiceren met andere levensvormen. Hoeveel activisten ook hun best doen de natuur een stem te geven, het zijn altijd mensen die elkaar met hun meningen en passies bestoken. Gil Delindro brengt dit gemis over in twee geluidsinstallaties waarvan (Un)measurements #2 een door schimmel uitgeholde boomstronk aftast met microfoons en Manta Morta een gesloten ecosysteem afluistert van wormen in een humuslaag. Beide werken refereren aan de cyclische aard van het leven en de tijd en beide vragen ons te luisteren naar andere organismen.

Geluidsopnamen spelen ook een centrale rol in Seasynthesis van Xandra van der Eijk die dit BAD Award winnende project realiseerde met Han Lindeboom van het Marine Research instituut van de Universiteit Wageningen. Ze registreert de onnavolgbare ritmes van scheepsschroeven en werkzaamheden onder water in de Noordzee waar de aanleg van windmolenparken een constante bedrijvigheid met zich meebrengt. Je
kunt op je vingers natellen dat al die herrie het leven onder water danig verstoort—en daarmee komen we bij de onvermijdelijke invloed van de mens op zijn omgeving.


In de documentaire Deep Time geeft Noah Hutton een ontluisterend beeld van de impact van oliewinning in North Dakota. Niet alleen het landschap wordt geruïneerd, ook de levens van de inwoners worden volledig overhoop gehaald door de plotselinge geldkoorts. Zorgen over de toekomst leggen het stelselmatig af tegen gewin op de korte termijn.


Steenkool, die andere vorm van fossiele brandstof, is de basis van Cryo-sites
van Susana Cámara Leret & Sissel Tolaas. De installatie gaat over cryoconieten, de donkere vlekken op gletsjerijs die worden gevormd door roetdeeltjes, gruis, stof en micro-organismen. Het zonlicht wordt niet meer weerkaatst waardoor het ijs gaat smelten en de stijging van de zeespiegel wordt versneld.

Het besef dat de eerstvolgende massa-extinctie hoogstwaarschijnlijk door de mens wordt veroorzaakt—en dat we als soort ook tot de slachtoffers behoren—is tastbaar in Life Time. In de performance An Incomplete Life van Wild Vlees wordt een mens bedolven door zout dat in een kleine stroom naar beneden komt als uit de bovenste helft van een enorme zandloper. En wie grijpt er in?

Een filmisch drieluik van Timo Wright, Ex Nihilo, toont hoe hoop en vrees voor de toekomst dooreen lopen. De eerste gaat over de ontwikkeling van humanoids, robots die eruitzien en functioneren als mensen; de tweede over de Svalbard Global Seed Vault, een zadenbank in Spitsbergen die in noodgevallen genetisch materiaal kan leveren om planten—en daarmee de mens—voor uitsterven te behoeden; en de derde film gaat over Oregon Cryonics, waar hersenen van overleden mensen worden ingevroren met de idee dat hun herinneringen of persoonlijkheid ooit opnieuw tot leven kunnen worden gewekt. 

Hoop lijkt afwezig in Voltaic Realism van Fujita Keisuke. Hij verbeeldt met behulp van een grote kolom koolstof de 800.000 gevallen van zelfmoord die er wereldwijd plaatsvinden in een jaar. De installatie is gekoppeld aan diverse social media en reageert op iedere aangekondigde dood; de bijbehorende berichten lopen mee op een lichtkrant.

Nee, Life Time is geen makkelijk verteerbare tentoonstelling. De geur van het Einde der Tijden hangt in de lucht—letterlijk: kunstenaarsduo Thomson & Craighead werkte samen met parfumeur Euan McCall om Apocalypse te creëren, een parfum op basis van ingrediënten uit het boek Openbaring. 

Het ironische van Life Time is de relativerende blik op ons leven-in-de-tijd. Bacteriën waren er miljarden jaren langer dan de mens, ze zullen ons met miljarden jaren overleven. Er zijn al zoveel golven van massa-uitsterving geweest en nu is het onze beurt—so what? 

Thomas Thwaites onderzoekt in Chromobytes met Frank Maier en Sioban Imms alvast hoe de metalen van onze digitale archieven—de serverfarms, de harddisks en de tapes—er over miljoenen jaren uit zouden kunnen zien als verkleuringen in de geologie van de aarde. Maar het fatalisme wordt het sterkst zichtbaar in A Felicitous Neo-Past van de derde BAD Award winnaar Guo Cheng. In zijn samenwerking met Heather Leslie van het Institute for Environmental Studies, Vrije Universiteit Amsterdam, ontdoet hij een stuk grond uit het Amsterdamse ADM havengebied compleet van menselijke sporen om het te tonen in een zuivere staat. Hij denkt de mens weg uit de tijd en misschien is het wel beter zo? De verzamelde sporen laat hij
achter voor een volgende beschaving—menselijk of buitenaards—als een puzzel van wat ons is overkomen.